Seniorzy a pytania zamknięte i otwarte w CATI. Co daje lepsze wyniki badawcze?
W badaniach telefonicznych CATI z udziałem osób 60+ konstrukcja pytań decyduje o jakości danych. Seniorzy chętnie rozmawiają przez telefon, ale inaczej reagują na pytania zamknięte i otwarte niż młodsze grupy respondentów. Dla badacza rynku kluczowe jest zrozumienie, kiedy użyć skali odpowiedzi, a kiedy dać przestrzeń na swobodną wypowiedź.
Dlaczego pytania zamknięte ułatwiają seniorom udział w badaniu CATI?
Pytania zamknięte w wywiadach telefonicznych z seniorami porządkują rozmowę i zmniejszają obciążenie poznawcze. Skale odpowiedzi (np. 1-5 z opisem słownym) pomagają szybko zrozumieć sens pytania i udzielić precyzyjnej odpowiedzi bez konieczności długiego zastanawiania się. W badaniach CATI seniorzy lepiej reagują na jasne, krótkie komunikaty i konkretne warianty odpowiedzi. To przyspiesza wywiad i ogranicza zmęczenie respondenta.
Dla analizy danych pytania zamknięte są łatwiejsze do porównania między grupami wiekowymi i pozwalają tworzyć czytelne wskaźniki satysfakcji, jakości usług medycznych czy doświadczeń pacjenta 60+.
Kiedy pytania otwarte dają więcej wartościowych insightów od seniorów?
Mimo zalet pytań zamkniętych, to pytania otwarte często dostarczają najcenniejszych informacji jakościowych. Seniorzy mają potrzebę dopowiedzenia kontekstu, wyjaśnienia swojej oceny i podzielenia się doświadczeniem. W badaniach satysfakcji pacjentów 60+ pytanie „dlaczego?” bywa ważniejsze niż sama ocena w skali.
Odpowiedzi otwarte ujawniają emocje, bariery komunikacyjne, problemy organizacyjne i realne oczekiwania wobec usług zdrowotnych. Dla marketingu medycznego i projektowania usług są to dane, których nie widać w tabelach statystycznych. W CATI ważne jest jednak, aby pytania otwarte były krótkie i zadawane w odpowiednim momencie wywiadu, gdy respondent czuje się już swobodnie.
Jak łączyć pytania zamknięte i otwarte, by poprawić jakość danych z badań CATI seniorów?
Najlepsze wyniki badawcze daje przemyślane łączenie obu typów pytań w jednym scenariuszu rozmowy. Najpierw warto zastosować pytania zamknięte, które wprowadzają seniora w temat i budują rytm wywiadu. Dopiero później należy wprowadzić pytania otwarte, które pozwalają rozwinąć najważniejsze wątki. W praktyce sprawdza się następująca sekwencja:
- pytanie zamknięte z krótką skalą odpowiedzi i opisami słownymi,
- krótkie pytanie otwarte pogłębiające udzieloną ocenę,
- ponownie pytanie zamknięte, aby utrzymać tempo rozmowy,
- jedno pytanie otwarte na końcu wywiadu, dające przestrzeń na swobodną opinię.
Takie połączenie pozwala uzyskać zarówno dane ilościowe, jak i jakościowe, bez nadmiernego wydłużania rozmowy telefonicznej. W analizie wyników badań CATI seniorów daje to pełniejszy obraz doświadczeń respondenta i zwiększa użyteczność raportu dla decyzji biznesowych.
badania CATI 
